Ana Sayfa / ÖNEMLİ BİLGİLER / ALLERJİ VE ASTIMDA AŞI TEDAVİLERİ

ALLERJİ VE ASTIMDA AŞI TEDAVİLERİ

Allerji aşı tedavisi (immünoterapi) nin amacı bağışıklık sistemini eğitmek ve vücuda giren allerjenlerin yabancı olmadığını öğretmektir. Hastalara allerjik yanıt oluşturan maddeler (polenler, ev tozu akarı, ev hayvanı, arı zehiri gibi) giderek artan dozlarda, uzun sürede verilerek bağışıklık yanıtı değiştirilir ve allerjenle bir sonraki karşılaşmada hastalık gelişmemesi için korunma sağlanmış olur. Allerjinin ilaç tedavisinde kullanılan ilaçların çoğu allerji belirtilerini uzun süreli olarak başarıyla baskılarlar fakat hastalığı iyileştirmezler. Hastalığı ortadan kaldırmaya yönelik tedavi olarak günümüzde immünoterapi uygulanmaktadır. Allerji tedavisinde uygulanan en başarılı tek tedavi yöntemi immünoterapidir.

Hangi durumlarda immünoterapi uygulanır?

Allerjenden korunma yöntemlerinin uygulanmasına ve ilaç kullanımına rağmen kontrol altına alınamayan allerjilerde, allerji ilaçlarına bağlı yan etkiler yüzünden ilaca devam edilemediği durumlarda, var olan allerjiye ilaveten olası yeni allerjiler ve astım gelişiminden korunma amaçlı olarak immünoterapi uygulanabilir.

İmmünoterapi kimlere uygulanmaz?

Ağır ve kontrol edilemeyen astım, ciddi immün yetmezlikler, kanser hastaları, beta bloker ilaç kullanımı, hasta uyumsuzluğu, psikiatrik hastalıkların varlığı, 6 yaş altı çocuklar, gebelik (yeni başlayan), daha önce aşı tedavisine bağlı anafilaksi geçirmiş ve aşırı duyarlılığı devam eden hastalara uygulanması önerilmemektedir.

 İmmünoterapi nasıl uygulanır?

İmmünoterapinin günümüzde koldan cilt altı enjeksiyonlar şeklinde uygulanan subkutan immünoterapi ve dilaltı damla damlatılması yoluyla uygulanan sublingual immünoterapi şeklinde olmak üzere iki şekilde yapılmaktadır.  Ayrıca yakın zamanda  dilaltı tabletler de geliştirilmiştir. Ortalama 3-5 yıl arası olan ve belli aralıklarla yapılan aşı tedavisinden yarar gören hasta sayısı oldukça çoktur. Allerji uzmanının önermesi ve gerekli koşulları karşılaması halinde kronik allerji hastalarına bu tedavi önerilmektedir. Yapılan çalışmalar göstermektedir ki 3-5 yıllık immünoterapi tedavisi allerjik rinitli hastalarda uzun yıllar sürecek etkinlik sağlamaktadır. Hastalanma sıklığı, ilaç kullanma süreleri ve sağlıklı günler geçirme açısından aşı tedavisi oldukça etkili bir tedavi şekli olarak görülmektedir. İmmünoterapinin allerjik rinitli hastalarda ileride astım gelişmesine karşı koruyucu olduğunun gösterilmesi de diğer önemli bir konudur. Genellikle aşı tedavisinin birinci yılı sonunda şikayetlerde hiçbir azalma yoksa tedavinin sonlandırılması uygundur. İmmunoterapi boyunca semptomlarda azalma görülene kadar allerji ilaçlarının alınmaya devam edilmesi önerilir. Aşı tedavisinden önce korunma yöntemlerine mutlaka uyulması şarttır. Yoksa tedaviden yarar oranı sınırlı olabilir.

İmmünoterapi de nelere dikkat edilmeli?

Günümüzde İmmünoterapi allerji uzmanları, immunologlar, kulak burun boğaz, göğüs ve çocuk hastalıkları uzmanları tarafından uygulanan bir tedavi şeklidir. Hastalara tedavi öncesinde fayda, risk ve maliyet gibi konularda detaylı bilgi verilmeli, onam formları alınmalı ve doktor bulunan ortamlarda aşı tedavisi yapıldıktan sonra en az 30 dakika kadar o bölgeden ayrılmamalıdır. Nadiren de olsa aşıya bağlı gelişen anafilaksi olasılığı vardır. Aşı uygulayan doktor tarafından aşı ile ilgili olumlu ve olumsuz tüm bilgiler ve uyarılar aşı hastalarına bildirilmektedir.

 Aşı (İmmünoterapi) tedavisi nasıl olunmalı?

– Bilinen hiçbir tedavi allerjik genetik yapıyı ortadan kaldıramaz. Ancak aşı tedavisi allerjik şikayetleri başlatan en önemli etken olan allerjenlere karşı duyarlılığı büyük oranda azaltan bir tedavi yöntemidir.

– Allerji uzmanlarınca yapılması önerilir.

– İlaç tedavilerinden yeterli oranda fayda görmeyen, şikayetleri yılboyu devam eden, ilaçları çeşitli nedenlerle kullanamayan ya da ilaca bağlı yan etkilerin gözlendiği ve aşı uygulanmasına engel bir başka sağlık sorunu olmayan hastalara aşı yapılabilir.

– Aşı tedavilerinden sonra bazen allerjik reaksiyonlar olabilir. Bu nedenle Allerji Uzmanı kontrolünde aşılama sürmelidir. En sık gözlenen enjeksiyon yerinde kızarıklık ve şişlik oluşmasıdır. Ayrıca nadir olarak ta vücutta kızarıklık ve şişlik, nefes darlığı, öksürük gibi bulguların ortaya çıktığı şiddetli reaksiyonlar görülebilir. Bu reaksiyonlar genellikle enjeksiyonu takiben 20-30 dakika içinde geliştiğinden, hastaların aşıdan sonra uygulama yapılan yerde en az 30 dakika beklemesi gereklidir. Reaksiyon olması durumunda doktorunuz tarafından hemen tedavi uygulanmalıdır.

– Gebelikte başlangıç aşı tedavisi önerilmez. Hayati önem gerektiren allerji var ise ve de doktorunuz uygun görüyorsa aşı tedavisi yapılabilir.

– Aşıların faydalı etkileri en erken 6 -12 ay içinde ortaya çıkmaya başlar. Bu nedenle özellikle ilk aylarda hastaların allerjilerine yönelik ilaç tedavilerine de devam etmeleri gereklidir. Enjeksiyondan sonraki ilk saatlerde aşırı fiziksel aktivite ve sıcak banyo yapılmamalıdır. Önemli olan bir diğer konu da enjeksiyondan sonra en az 30 dakika süre ile enjeksiyon yapılan merkezden ayrılmamalıdır.

– Enjeksiyonlar doktor ve acil müdahelenin yapılabileceği merkezlerde yapılmalıdır.

– Aşıların içinde kortizon bulunmaz.

– Aşılar kilo aldırmaz.

– Aşılar alışkanlık yapmaz.

– Aşılar başka hastalıklara neden olmaz.

-Aşı tedavisi %100 tedavi edici değildir. Ancak fayda gören hasta sayısı oldukça fazladır. Önemli olan hastaya elden geldiğince iyi etmeye çalışmaktır

– Aşı tedavisi devam ederken allerjik yakınmalarını devam ediyorsa diğer allerji ilaçlarını da kullanmaya devam edebilirsiniz.

–  Aşı tedavisi 3-5 yıl, ortalama 4 yıl kadar sürmektedir. Bazı tedavilerin süre ve şekilleri allerjik hastalığın tipine ve süresine göre değişebilir. Süreye doktorunuz karar verir

Grip aşısı

Ne zaman olayım?

Aşı; bağışık yanıt oluşturarak enfeksiyon hastalıklarına karşı koruyan maddelerdir. Bir aşının istenen sonucu verebilmesi için;  kişiye uygun yolla, yeterli dozda, uygun zaman aralıkları ve uygun teknikle yapılması gerekir. Günümüzde koruyucu sağlık hizmetleri giderek önem kazanmaktadır. Bu koruyucu yaklaşımlardan en önemlilerinden biride aşılamadır.

Astımlılarda en çok tetiği çeken faktör enfeksiyonlardır. Korunma için aşı olmak önemlidir. Aşılamanın amacı ilk olarak kişiyi hastalıktan korumak, daha sonra hastalığı kontrol altına alarak önlemek ve mümkünse tamamen yok etmektir. Aşı hastalıklardan korunmada en etkili, güvenli tıbbi yaklaşımdır. Astım hastalarında uygulanması gereken temel aşılar; influenza(grip), pnömokok(zatürre) aşılarıdır.

 İnfluenza (Grip) aşısı:

Grip aşısı, her yıl Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından yeniden hazırlanır ve Ekim-Kasım ayları içinde piyasaya çıkartılır. Aşı virüsü yumurtada üretildiğinden yumurta allerjisi olanlarda kullanılmamalıdır. Tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de grip salgını, kış aylarında önemli bir hastalık ve bazen de ölüm nedenidir. Gerçek bir grip salgınında ölüm nedeni, genellikle zatürreden olmaktadır. Grip aşısı astımlı hastalarda yapılması gereken en önemli adımların başında gelmektedir. Hiçbir yan etkinin görülmemesi nedeniyle 6 aydan büyük çocuklardan itibaren her yaş grubunda güvenle uygulanmaktadır. Doktorunuzun kontrolü ve önerisiyle aşı tedavisi önerilmektedir.

Pnömokok (zatürre) aşısı:

Pnömokoklar bir çok enfeksiyon hastalığının en sık rastlanan etkenidir. Solunum yoluyla bulaşır, genellikle kış aylarında ve ilkbahar başında ortaya çıkar. Halk arasında “zatürre” olarak bilinen pnömokok enfeksiyonları, özellikle risk grubu kişilerde ölümle sonuçlanabilecek ciddi bir hastalıktır. Zatürre, aşıyla korunulabilir hastalıklar arasında en çok ölüme sebep olan hastalıktır. Konjuge pnömokok aşısı en yüksek oranda ilk yaş grubunda etkilidir. Bu aşı 2 yaşından küçük tüm çocuklara yapılması önerilir. Sağlık Ocaklarında 2 aylıktan itibaren ücretsiz olarak yapılmaktadır. 2 yaşından sonra yapıldığında tek doz yapılır ve ömür boyu koruyuculuğu vardır.  Pnömokok Polisakkarit  aşısı   ciddi zatürre hastalığına karşı etkilidir. Aşı 2 yaşından büyüklerde yapılabilmektedir.  2 yaşından önce yapıldığı takdirde faydası olmaz. 5 yılda bir tekrarlanmalıdır. Bu aşının koruyuculuğu %50-70’dir. Yani aşı olan herkes bu mikroptan hastalanmayacak anlamına gelmemektedir. Bu iki aşı da astımı olan tüm hastalara önerilmektedir.

Özetle, aşı ile astım hastalarını enfeksiyonlara karşı korumak kolay, basit ve ucuz bir yöntemdir. Düzenli eğitim programlarıyla astım hastalarının bilgi düzeyleri artırılarak influenza (grip), pnömokok (zatürre) aşılanma oranları artırılmalıdır.

Aşı olmaya engel durumlar nelerdir?

Her aşının hazırlanma şekli ve içine katılan maddeler farklı farklıdır. Örneğin bazıları yumurtalı ortamda üretilirken, bazıları da değişik ilaçlar veya koruyucu kimyasallar katılarak üretilirler. Yapılması gereken şey her aşıdan önce aşı yapan sağlık görevlisine herhangi bir gıda veya ilaca, kimyasala allerjinizin olup olmadığının bildirilmesi ve uygulanacak aşıda sizde allerji yapan maddenin olup olmadığının araştırılmasıdır. Eğer alleri yapan madde aşının içeriğinde var ise bir Allerji Uzmanına veya aşı yapılmasını isteyen doktora danışmadan kesinlikle kullanılmamasıdır.

Rutin yapılan aşılar ve allerji sorunu

Rutin olarak hayatın belli dönemlerinde yapılan ve birçoğunun mutlaka yapılması gereken aşılarda bazen allerjik sorunlar yaşanmaktadır. Hangi aşı hangi kişilere yapılmamalı veya dikkatle yapılması gerekmekte sorusunu cevaplayacak olursak;

  1. Kızamık-Kızamıkçık-Kabakulak; KKK):
    1. Neomisine karşı anafilaksisi olanlarda uygulanmamalıdır.
    2. Jelatine karşı anafilaksisi olanlarda uygulanmamalıdır.
    3. Yumurtaya karşı anafilaksi veya anafilaktoid reaksiyonu olanlarda uygulanmamalıdır.
    4.  Gebelikte uygulanmamalıdır.
    5. İmmün yetmezlik hastalıklarında uygulanmamalıdır.
  2. Mevsimsel İnfluenza Aşısı:
    1. Yumurtaya karşı anafilaksi veya anafilaktoid reaksiyonu olanlarda uygulanmamalıdır.
  3. Hepatit -A Aşısı:
    1. Önceki doza karşı anafilaktik reaksiyon oldu ise uygulanmamalıdır.
  4. Hepatit -B Aşısı:
    1. Ekmek hamuru mayasına (Sacoharomycea serevisae) karşı anafilaksisi olanlarda uygulanmamalıdır.
  5. Difteri-Tetanoz (Td): Genel kontrendikasyonlar dışında kontrendikasyonu yoktur. Daha önce aynı aşı yapıldı ise reaksiyon durumu sorgulanmalıdır.
  6. Su Çiçeği Aşısı:
    1. Neomisine karşı anafilaksisi olanlarda uygulanmamalıdır.
    2. Jelatine karşı anafilaksisi olanlarda uygulanmamalıdır.
    3. İmmün yetmezlik hastalıklarında uygulanmamalıdır.
    4. Yakın zamanda İmmünglobülin alma durumu varsa uygulanmamalıdır.

Sözün özü; her hasta kendine uygulanan her tedavi öncesinde allerjisi olan ve aşırı duyarlılığı olan tüm durumları sağlık personeline bildirmek zorundadır. Sağlık personeli de sormak zorunluluğundadır.

 

Hakkında admin

Ayrıca Kontrol Ediniz

İLAÇ ALLERJİLERİ

İlaç allerjileri İlaç allerjisi, ilaçların istenmeyen etkilerinden birisidir. İlaç allerjileri bağışıklık sistemi tarafından geliştirilen aşırı …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir