ALLERJİ TESTLERİ KİME VE NE ZAMAN YAPILMALI?

Prof.Dr. Sami Öztürk

 ALLERJİK HASTALIKLAR VE ALLERJİ TESTLERİ

 Allerji testleri bazı kronik hastalıkların allerjik olup olmadığının tespitinde kullanılan çeşitli test gruplarından oluşmaktadır. Astım hastalığını ele alacak olursak; her astımlı için en az bir defa yapılmasını önerdiğimiz önemli bir konu hastaya allerji testleri yapılarak astımın allerjik mi yoksa değil mi? sorusunun cevaplanmasıdır. Allerji testleri astımın tanısının konulmasının yanısıra astımın allerjik olup olmadığının araştırılması için yapılmaktadır. Astımın allerjik olduğu tespit edildikten sonra (ev tozu akarı, polen, mantar sporu, hamam böceği, ev hayvanı allerjsi vs.) hastaya ve ailesine önemli görevler düşmektedir. Bu tanıdan sonra yapılması gereken bazı önleyici ve tedavi edici önlemler bulunmaktadır.

Deri prick (prik) testleri

Allerjik hastalıkların tanısının konmasında en sık uygulanan allerji deri prick testidir. Hastaya ağrı ya da acı vermeyen, kısa sürede neticelenen bir testtir. Allerjik rinit (allerjik nezle), allerjik astım, ürtiker (kurdeşen ya da dabaz), gıda allerjisi, arı allerjisi gibi hastalıklarda uygulanır. Genellikle kolun iç kısmına yapılır. Allerjen içeren sıvı test materyali deriye damlatılır. Derinin en üst tabakasında küçük bir çizik oluşturularak allerjenin deriye sızması ve buradaki “allerji hücreleri” ile birleşmesi sağlanır. Test uygulandıktan sonra 10-15 dakika beklenir ve takiben elde edilen deri cevapları değerlendirilir.

Allerji testleri doğru değerlendirme yapabilmek için testler bu konuda eğitim almış kişilerce yapılmalı ve değerlendirilmelidir. Bazı ilaçlar test sonucunu etkileyeceği için hastaların kullandıkları ilaçları test öncesi eksiksiz olarak doktorlarına bildirmeleri gerekmektedir. Allerji ilacı kullanırken yapılan testlerin genel olarak bir anlamı yoktur. Çünkü allerji ilacı (antihistaminik ilaçlar)  içerken yapılan deri testi sonuçları sıklıkla doğru değildir.

Çocuklarda allerji testleri en erken ne zaman yapılabilir?

Halk arasında yanlış olarak 5 yaşından önce allerji testi yapılmaz diye bilinir. Birçok doktor da bu şekilde ifade edebilir. Ancak hastalığa ve hastaya göre allerji testleri ya deriden prick test şeklinde veya kandan bakılarak yapılabilir.

Besin allerjisi ve egzama için allerji testi

Allerji uzmanı kontrolünde olmak üzere besin allerjileri için allerji testi 2 aylıktan itibaren yapılabilmektedir. Çünkü anne sütü ile allerjenler çocuğa geçebilip 1-2 aydan sonra çocukların yüzlerinden başlayan atopik dermatit veya egzama belirtileri ortaya çıkabilir. Egzamanın en sık nedenlerinden birisi gıda allerjisi olması nedeniyle allerji testleri önemli bir yere sahiptir.

Astım ve allerjik rinit (nezle) için allerji testi

Astım ve allerjik nezle nedeniyle ciltten allerji testleri her yaşta yapılabilmekle birlikte genelde 2 yaşından sonra yapılması uygundur. Ancak çocuğun şikayetlerine göre bazen daha erken yapılabilir. Astım ve allerjik nezle belirtileri olanlarda ciltten allerji testi 1 yaşından sonra ve genelde 2 yaşından sonra yapılması tercih edilir. Ancak astım ve allerjik nezlenin belirtileri çok fazla ise 1 yaşından sonra da yapılabilir. Ufak çocukların uyum sorunu nedeni ile illa ki deri testi yapılması şartı da bulunmamaktadır. Kandan da allerji testleri yapılabilir.
Kanda yapılan allerji testleri

Allerji deri testlerinin teknik olarak yapılamadığı durumlarda allerji kan testlerinin yapılması önerilir. Allerjen vücuda girdiği zaman bağışıklık sistemimiz o allerjene özel immünglobulin E (IgE) adı verilen bir madde (antikor) üretir. IgE, allerjide rol oynayan hücrelere bağlanarak histamin ve benzer maddeleri salgılatır ve alerjik yakınmalar ortaya çıkar. Allerji kan testlerinin ortak noktası allerjene özel IgE’yi saptamaktır. Bu amaçla geliştirilmiş çeşitli allerji kan testleri mevcuttur. Deri testlerine göre daha az duyarlı ve daha pahalı testlerdir. Hastanın kullandığı ilaçlar test sonucunu etkilemez.

Allerji testlerini ne kadar sıklıkla yapalım?

Sık sık allerji testi yapmanın allerji testi yaptırana hiçbir faydası yoktur. Allerji testi yapılan kişilerde allerji saptandıktan sonra yapılan tedavi sırasında daha önce saptanan allerjenlerin belirtilerinden farklı belirtiler gözlenmesi durumunda, 4-5 yıllık aşı tedavi sonrası son durumun saptanması için, daha evvel allerji testinde bir şey çıkmayan ancak allerjik belirtilere sahip olduğuna inanılan kişilerde çok sık aralıklarla olmasa bile allerji testleri yapılabilir. Polen mevsiminde polen allerjisi belirtisi veren hastalar da polen mevsiminde olası allerjeni tespit etmek için bazen test tekrarlanabilir.

Yama (Patch) testleri

Bu test allerjik kontak dermatiti (allerjik temas egzaması) olanlarda allerjiden şüphe edildiğinde uygulanır. Yama testinde kullanılan allerjenler hayatımızda sık olarak kullandığımız parfümler, tatlandırıcılar, kuaför ürünleri, lokal anestezikler, ilaçlar, koruyucu maddeler, antimikrobiyaller, kauçuk kimyasallar, antioksidanlar, kozmetikler, plastikler, yapıştırıcılar, taşıyıcılar, çözücüler, pektisitler, metal bileşikler, deri, güneş koruyucuları vs. dir. Bu test paneli sırta yapıştırılarak 2-3 gün deriye temas etmesi sağlanır. Testin sonlandırıldığı zaman test panellerinde kızarıklık olanlar allerji kabul edilir. Böylece egzama veya allerjik kontakt dermatitin bir ölçüde nedeni bulunmuş olabilir.

Allerji testlerinin pozitif çıkması ne anlama gelir?

Allerji testlerinde (deri prick test, kan spesifik IgE vs.) pozitiflik, pozitif bulunan o maddeye karşı kişinin duyarlı olduğunu ifade eder. Örneğin yumurta allerjisinden şüphe ederek yapılan gıda allerji testinde yumurta pozitifliği yumurtanın kesin olarak allerjik olduğunu ve hastanın yumurtayı belli bir süre tüketmemesini ifade eder

Allerji testlerinin negatif çıkması ne anlama gelir?

Allerji testlerinde bir şey çıkmaması aslında çok güzel bir şeydir. Ancak kronik bazı belirtilere sahip olan hastalar illa ki bir şey çıkmasını istemektedir. Çıkmamasının nedenleri şu şekilde açıklanabilir. Ya hasta allerjik değildir, ya da allerji testinde pozitiflik çıkacak kadar bir süre daha olmamıştır.

Allerji testinde bir şey çıkmayan hastalar ne yapmalı?

Astımlı hastalarda; Astımlı olup allerji testlerinde bir şey çıkmayan hastalara allerjik olmayan astım tanısı konur. Astımın yaklaşık %50’si allerjik, diğer yarısı ise allerjik değildir. Allerji testinde bir şey çıkmayan hastaların çocuk ise Çocuk Hastalıkları Uzmanı, erişkin iseler Göğüs Hastalıkları Uzmanları kontrolünde tedavilerini sürdürmeleri, ancak allerjik astım yapan nedenlerden de bilgi sahibi olmaları önerilir.

Kronik nezleli hastalarda; Kronik nezle (rinit) yakınması olan ancak allerji testlerinde bir şey çıkmayan hastalara allerjik olmayan nezle denir.  Allerji testinde bir şey çıkmayan hastaların Kulak Burun Boğaz Uzmanları kontrolünde tedavilerini sürdürmeleri, ancak allerjik nezle yapan nedenlerden de bilgi sahibi olmaları önerilir.

Gıda allerjili hastalarda; Ürtiker ve anjioödem atakları geçirmesi nedeniyle gıda allerjisi düşünülen ve yapılan allerji testlerinde bir şey çıkmayan hastalara allerjik olmayan gıda hassasiyeti var denilebilir. Doğal gıdalar dışında gıdalardaki boya ve katkı maddeler ile biyojenik amin (histamin) içeren gıdalar konusunda hastaların bilgi sahibi olmaları önerilir.

İlaç allerjili hastalarda; İlaç allerjisi düşünülen ancak yapılan bazı testlerde ilaç allerjisi saptanmayan hastalara önemli uyarılar vardır. Öncelikle allerji yapan ilaçlar ve bu ilaçlarla çapraz reaksiyon yapılan ilaçlar bir Allerji Uzmanına danışılmadıkça kesinlikle kullanılmamalıdır. Zamanla kullanılmayan ilaçlara karşı allerjik hassasiyet kaybolabilir. Ancak yine de doktor kontrolünde ilaç kullanılmalıdır.

Allerjik bir hastalığınız var ise bu konuda Allerji Uzmanına müracat ederek bilgilenmeniz ve tedavi olmanız önerilir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir